هجرت بوده است و حضرت با عايشه در مدينه پس از هجرت زناشويى كرد . نويسنده مجمع البيان چه خوب و با دقّت نظر و تحقيق از حيث تاريخى و فكرى وسيع به اين مسأله پرداخته است و به نتايجى رسيد كه بيشتر مسلمانان بر آن اتفاق نظر دارند . سخن ايشان چنين است : « برخى مىگويند معراج در خواب بوده است كه بطلانش پيداست ؛ چون نه معجزه خواهد بود و نه برهان . » نويسندهء المناقب كه به تعدّد آراى مردم در معراج مىپردازد ، مىگويد : « ديگران مىگويند ، ايشان به جسم و روح به آسمانها عروج كرد . اين مطلب را از ابن عباس ، ابن مسعود ، جابر ، أنس ، عايشه و أم هانى روايت كرده است . ما منكر آن نيستيم هر گاه كه دليل بر آن اقامه شود . چون خداوند معراج موسى ( ع ) را در طور قرار داد : وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الطُّورِ « 1 » ؛ ابراهيم ( ع ) را در آسمان دنيا : وَ كَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ « 2 » ؛ و عيسى ( ع ) را در آسمان چهارم : بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ « 3 » ؛ و ادريس ( ع ) را در بهشت : وَ رَفَعْناهُ مَكاناً عَلِيًّا « 4 » ؛ و محمد ( ص ) را : فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى « 5 » ، كه اين به خاطر همّت بالاى او بود . علّامه طباطبايى در الميزان بعد از چند بار تأكيد مىگويد : إسراء يك بار نبوده است ، بلكه دوبار صورت گرفته است . معتقد است مرتبه دوم همان است كه در سورهء نجم روايت شد ؛ به نقل قول سيوطى از ابن عباس اشاره مىكند كه در ذيل ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى « 6 » مىگويد « او محمّد ( ص ) است كه به پروردگارش نزديك و نزديكتر شد . » در الدر المنثور همچنين از برخى از اصحاب پيامبر ( ص ) روايت شده كه از حضرت پرسيدند : اى رسول خدا ! آيا پروردگارت را ديده‌اى ؟ فرمودند : « با چشمانم نديدم ولى با قلبم دوبار ديده‌ام » و آن‌گاه تلاوت فرمودند : ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى . . . » صدوق در التوحيد روايت مىكند كه محمّد بن فضيل از امام رضا ( ع )

--> ( 1 ) - قصص ( 28 ) آيهء 46 : تو در جانب طور نبودى . ( 2 ) - انعام ( 6 ) آيهء 75 : و اين گونه ملكوت آسمانها و زمين را به ابراهيم نمايانديم . ( 3 ) - نساء ( 4 ) آيهء 158 : بلكه خداوند او را به سوى خود بالا برد . ( 4 ) - مريم ( 19 ) آيهء 57 : و ما او را به مقامى بلند ارتقا داديم . ( 5 ) - نجم ( 53 ) آيهء 9 : تا فاصله‌اش به قدر [ طول ] دو [ انتهاى ] كمان يا نزديكتر شد . ( 6 ) - نجم ( 53 ) آيهء 8 : سپس نزديك آمد و نزديك شد .